De pagina wordt geladen
De regels zonder juridisch jargon
De Wet DBA, in gewoon Nederlands.
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) bepaalt wanneer een samenwerking tussen een opdrachtgever en een zzp'er eigenlijk een dienstverband is. Opdrachtgever en zzp'er zijn daar samen verantwoordelijk voor, en sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst er weer volledig op.
Op deze pagina staat wat dat praktisch betekent: de drie voorwaarden die bepalen of er een dienstbetrekking is, en de zes signalen waar wij elke opdracht op ZZPPunt op controleren voordat hij live gaat.
Laatst gecontroleerd op 28 juli 2026. Dit is voorlichting, geen juridisch advies.
Drie voorwaarden bepalen of het een dienstverband is.
Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als deze drie dingen samen aanwezig zijn. Ontbreekt er één, dan is er geen dienstverband. In de praktijk wordt naar het geheel van de samenwerking gekeken, niet naar één los kenmerk.
1. Persoonlijke arbeid
De werkende doet het werk zelf en kan zich niet zonder meer laten vervangen.
2. Loon
Er staat een vergoeding tegenover het werk. Dat is bij een opdracht meestal ook zo, dus dit criterium is zelden onderscheidend.
3. Gezagsverhouding
De opdrachtgever kan bepalen hoe, waar en wanneer het werk gedaan wordt. Dit is in de praktijk het criterium waar het meestal op draait.
Zes signalen waar wij elke opdracht op controleren.
Dit is precies wat de DBA-check op ZZPPunt doet met de tekst van een opdracht. Per signaal krijg je te zien wat het risico verhoogt en hoe je het anders kunt opschrijven.
Gezagsverhouding
Woorden als "onder leiding van", "rapporteert aan", "instructies opvolgen" of vaste werktijden van negen tot vijf.
Schrijf resultaatgericht: wat wordt opgeleverd, niet hoe en wanneer het gedaan moet worden.
Exclusiviteit
Fulltime, 40 uur, "vast onderdeel van het team" of de eis om niet voor anderen te werken.
Noem een urenrange, bijvoorbeeld 20 tot 32 uur per week, en zet erbij dat de zzp'er vrij is andere opdrachtgevers te hebben.
Continuïteit
"Langdurig", "voor onbepaalde tijd", "structureel" of "zolang nodig".
Geef een concrete scope met een einddatum of een op te leveren resultaat.
Werkplek
Verplicht op kantoor, geen thuiswerken mogelijk, altijd op locatie aanwezig.
Formuleer aanwezigheid als voorkeur en niet als eis, bijvoorbeeld twee dagen per week wenselijk.
Arbeidsmarktintegratie
Kerstpakket, teamuitje, bedrijfsauto, vakantiedagen, doorbetaling bij ziekte, ziek melden.
Haal secundaire arbeidsvoorwaarden uit de opdracht. Dit zijn de sterkste aanwijzingen voor een verkapt dienstverband.
Tarief
Een uurtarief dat zo laag is dat ondernemersrisico er niet in past.
Onderbouw het tarief. Wat gangbaar is in een vak en regio zie je in de Tariefwijzer.
De zes signalen op één A4
De zes signalen als checklist in je mail?
Je krijgt de zes signalen op één A4, en bericht als de handhaving verandert. Afmelden kan met één klik.
Pas de signalen meteen toe
Formuleer een zelfstandige opdracht en bekijk daarna dezelfde DBA-uitkomst als de vakmensen die erop reageren.
Wat je nu kunt doen.
Ben je zzp'er
- Kijk of de opdracht beschrijft wat je oplevert, en niet hoe je je dag indeelt.
- Houd meerdere opdrachtgevers, of houd de mogelijkheid daartoe open.
- Onderbouw je tarief. Wat gangbaar is in jouw vak en regio staat in de Tariefwijzer.
- Twijfel je over een opdracht, leg hem dan naast de zes signalen hierboven.
Huur je zzp'ers in
- Schrijf de opdracht op als resultaat met een scope en een einddatum.
- Haal secundaire arbeidsvoorwaarden uit de tekst, ook als je het goed bedoelt.
- Zorg dat de praktijk klopt met wat er op papier staat. De praktijk is beslissend.
- Plaats je opdracht hier, dan gaat hij automatisch langs de check.
Veelgestelde vragen.
Wat is de Wet DBA?
DBA staat voor Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties. De wet geldt sinds 2016 en verving de VAR-verklaring. Sindsdien beoordelen opdrachtgever en zzp'er samen of hun samenwerking een echte opdracht is of feitelijk een dienstbetrekking, en zijn ze daar samen verantwoordelijk voor. De wet verbiedt zzp-werk niet: hij bepaalt wanneer een samenwerking eigenlijk een arbeidsovereenkomst is.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand op papier als zzp'er werkt, terwijl de samenwerking in de praktijk de kenmerken van een dienstverband heeft. Niet de titel op het contract is beslissend, maar hoe er feitelijk wordt samengewerkt.
Wanneer is er sprake van een dienstbetrekking?
Er is sprake van een dienstbetrekking als aan drie voorwaarden samen wordt voldaan: de werkende verricht persoonlijk arbeid, er wordt loon voor betaald, en er is een gezagsverhouding tussen opdrachtgever en werkende. Ontbreekt er één, dan is er geen arbeidsovereenkomst. In de praktijk wordt naar het geheel van de samenwerking gekeken en niet naar één los kenmerk.
Wie draait op voor schijnzelfstandigheid, de opdrachtgever of de zzp'er?
Beide partijen kunnen gevolgen ondervinden. De opdrachtgever kan te maken krijgen met een naheffing van loonheffingen over de periode waarin feitelijk sprake was van een dienstbetrekking. Voor de zzp'er kan het gevolgen hebben voor de fiscale behandeling als ondernemer. Precies daarom is het in het belang van beide kanten om de opdracht vooraf goed te formuleren.
Helpt een modelovereenkomst tegen schijnzelfstandigheid?
Een overeenkomst op papier is niet genoeg. Wat telt, is hoe er in de praktijk wordt samengewerkt. Werk je in de praktijk anders dan in de overeenkomst staat, dan geldt de praktijk. Een goed opgeschreven opdracht is dus een begin, geen garantie.
Wat controleert de DBA-check van ZZPPunt?
Elke opdracht die op ZZPPunt geplaatst wordt, gaat langs een geautomatiseerde check op zes signalen: gezagsverhouding, exclusiviteit, continuïteit, werkplekgebondenheid, secundaire arbeidsvoorwaarden en tarief. De check geeft per signaal aan wat het risico verhoogt en hoe je de tekst anders kunt formuleren. Opdrachtgever en zzp'er zien dezelfde uitkomst. Het is hulp bij het formuleren van een opdracht en geen juridisch advies.
Waar dit op gebaseerd is.
- KVK: Wet DBA en schijnzelfstandigheid
- Belastingdienst: schijnzelfstandigheid en arbeidsrelaties
- Ondernemersplein: werkrelatie met een zzp'er
De regels rond zzp-werk veranderen. Deze pagina is voorlichting en geen juridisch advies. Ga voor je eigen situatie uit van de informatie van de Belastingdienst en de KVK, of leg het voor aan een adviseur.
Verder op ZZPPunt.
- Opdrachten met de check eropElke opdracht aan de muur toont wat de DBA-check ervan vond, ook als die hoog uitvalt.Bekijken
- Zelf een opdracht plaatsenJe tekst gaat langs dezelfde check en je krijgt de herformuleringen te zien voordat hij live gaat.Bekijken
- TariefwijzerEen tarief dat te laag ligt is zelf een DBA-signaal. Check wat gangbaar is in jouw vak.Bekijken